Uyku Apnesi Nedir? Uyku Apnesine Karşı Alınabilecek 8 Önlem
Genellikle horlayan kişilerde görülen ve uyku sırasında nefesin durması olarak tanımlanan uyku apnesi, tedavisinde gecikildiğinde kalp krizine bile yol açabilen sinsi bir hastalık. Uyku apnesi olan kişiler gece uyku sırasında uyanıyor ancak farkında olmuyorlar; çünkü artmış olan karbondioksit kişiyi narkoz etkisi altına sokuyor.
Kulak Burun ve Boğaz Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Dilaver Özturan uyku apnesine karşı 8 etkili önlemi anlattı, önemli uyarılar ve önerilerde bulundu.
Uyku apnesi; yani uykuda 10-15 saniye boyunca nefesin durması ve tıkayıcı horlama yaşanması; kilo almadan yorgunluğa, konsantrasyon bozukluğundan cinsel isteksizliğe, ritim bozukluğundan yüksek tansiyona hatta kalp krizine dek birçok soruna neden olabiliyor. Bu nedenle uyku apnesinin bir an önce tedavi edilmesi gerekiyor.
Kilo verin
Uyku apnesinin en büyük sebebi, fazla kilo! Kilo alımı horlamayı artırıyor ve bir süre sonra uykuda nefes kesilmesine yol açıyor. Kilo aldıkça horlama artar. Ancak kişi istemesine rağmen kilo veremiyorsa ya da çok inatla kilo verip çok kısa sürede o kiloyu geri alıyorsa bunun altında da mutlaka apne hastalığı aranmalıdır.
Burun ve boğazınızı kontrol ettirin
Burun ve boğazda tıkanıklık yapan sebepler (burun kıkırdak eğriliği, burun etleri büyüklüğü, burun polipleri, iri bademcik ve geniz eti) varsa bunların mutlaka düzeltilmesi, tedavi edilmesi gerekiyor. Küçük cerrahilerle solunum yolunu açmak hem sağlık açısından hem de uyku kalitesi açısından büyük fayda sağlıyor. Burnu kapalı kişiler uyurken ağızlarını açmak zorunda kaldıkları için dil arkaya kaçıyor. Aynı zamanda ağız açık uyumak uyku kalitesini bozan en önemli faktörlerden biri. Bu nedenle mutlaka KBB hekimine muayene olun.
Yorgun bir şekilde yatağa yatmayın
O gün aşırı yoğun bir gün geçirmişseniz ve çok yorgunsanız yatağa o halde gitmeyin. Çünkü yorgunluk nedeniyle kaslar fazla gevşiyor ve bütün gece horlamaya neden olabiliyor. Bu nedenle eğer çok yorgunsanız, uyku öncesinde yarım saat- bir saat kadar koltuğunuzda oturun, dinlenin, sonra uyumaya çalışın.
Alkol tüketmeyinAlkol kullanımı horlamayı tetikliyor. Özellikle uyku saatine yakın midede alkol olmaması gerekiyor. Alkol tüm kasları gevşettiği için horlamaya neden olur, buna ‘fizyolojik horlama’ denilir. Özellikle geç saatte alkol almak sorunu çok daha artırıyor.
Alkol tüketmeyinAlkol kullanımı horlamayı tetikliyor. Özellikle uyku saatine yakın midede alkol olmaması gerekiyor. Alkol tüm kasları gevşettiği için horlamaya neden olur, buna ‘fizyolojik horlama’ denilir. Özellikle geç saatte alkol almak sorunu çok daha artırıyor.
Geç vakitte yemek yemeyin
Uyku ve vücut sağlığı için uyku ile yemek arasında 4-5 saat olması gerekiyor. Geç saatte yemek yemek uyku apnesi ve horlamayı tetiklediği için gece yatmadan hemen önce yemek yemekten kaçının. Yemeğin ardından gece boyunca meyve, kuru yemiş, tatlı tüketme alışkanlığının da bırakılması gerekiyor. Ayrıca geç saatte kahve, çay, bitki çayı, alkol ve gazlı içecek de tüketmeyin.
Spor yapın
Sporla sadece ekstremite (kol ve bacak) sağlığı korunmuyor aynı zamanda tüm vücut kasları esneklik kazanıyor. Kasların esnekliğini kaybetmesi halinde boğaz kendi kendini tıkayacak hale geliyor. Spor yapan kişilerde apneye daha az rastlanır. Tabi apnesi olan kişiler bu rahatsızlıktan dolayı daha pasif hale geliyor. Ancak bu kısır döngünün kırılması önemli. Gündelik yaşamda mutlaka diyet, spor ve kilo kontrolü olmalıdır.
İlaçlarınızı doğru zamanda alın
Uyku ilaçları horlamayı artırdığı için apne sorunu olan kişilere önerilmiyor. Bu ilaçlar nedeniyle apne sıklığı arttı ve hayati sorunlar yaşanabiliyor. Uyku ve alerji ilaçları da alkol etkisi yapıyor. Bu yüzden alerji ilaçları gece alınmamalı; mutlaka gündüz ve sabahtan alınmalı.
Uyku apnesinin 8 işareti!
•Gece horladığınız, nefes alamadığınız söyleniyorsa,
•Gece erken yatsanız bile sabah yorgun kalkıyorsanız,
•Gün içerisinde aşırı yorgunluk hissediyorsanız,
•Otomobil kullanırken uykunuz geliyorsa,
•Kilo vermekte zorlanıyorsanız,
•Cinsel isteksizlik yaşıyorsanız,
•Okul ya da işte konsantrasyon sorunları yaşıyorsanız,
•Depresif ruh haliniz varsa hekime başvurmanız gerekiyor.
•Gece erken yatsanız bile sabah yorgun kalkıyorsanız,
•Gün içerisinde aşırı yorgunluk hissediyorsanız,
•Otomobil kullanırken uykunuz geliyorsa,
•Kilo vermekte zorlanıyorsanız,
•Cinsel isteksizlik yaşıyorsanız,
•Okul ya da işte konsantrasyon sorunları yaşıyorsanız,
•Depresif ruh haliniz varsa hekime başvurmanız gerekiyor.
Uyku testinde kendinizi izleyebilirsiniz!
Uyku testinin iki amacı var; öncelikle kişinin uykusunda ne kadar nefessiz kaldığına, bu arada oksijeninin ne kadar düştüğüne ve karbondioksitin ne kadar arttığına, kalp ritmindeki bozulmaya ve kaslarda değişiklik olup olmadığına bakıyoruz. Bir önemli nokta da; bu sürecin video kaydına alınması ve kişiye sabah gösterilmesi! Hasta sabah videoyu izlediğinde uykusunda yaşadığı durumun ne kadar kötü olduğunu, ne kadar çırpındığını, nefessiz kaldığı sırada neler yaşadığını görebiliyor ve tedavisinin ne kadar aciliyeti olduğunu anlıyor! Uyku testi sonucuna göre hastalığın derecesini üçe ayırıyoruz. Tedavide hafif dereceli apnelerde yaşam biçiminde değişiklik, orta dereceli apnelerde gerekirse cerrahi müdahale, ağır dereceli apnelerde ise mutlaka maske (pozitif basınçlı hava veren cihazlar) öneriyoruz.
Fotoğraflar: İstock, İngimage, Alamy
Fotoğraflar: İstock, İngimage, Alamy